بیماری‌های چشمی

بیماری‌هایی که بر چشمان ماهی‌های آکواریومی اثر دارند بسیار شایعند. امراض چشمی ممکن است سبب پدیدار شدن تیرگی در چشم «بیرون‌زدگی»، «خونریزی» و «کوچکی چشم» شود. علت‌های بیماری‌های چشم عموماً در ماهیان شامل جراحت، عفونت، تشکیل حباب هوا (کاژی یا انحراف)، انگل‌ها و سرطان می‌شود.
چشم ماهی اُرگان بسیار جالبی است و شباهت زیادی به چشم انسان‌ها و سایر پستانداران دارد. اکثر ماهیان استخوانی که در آب های کم عمق با نوری که قدرت نفوذ بالا دارد هستند دارای چشمانی کاملاً درشتند و این یک اُرگان مهم و برجسته به شمار می‌آید. ماهیان دارای چشمانی متفاوت با پستاندارانند. ابتدا این که ماهیان دارای پلک نیستند اگرچه که برخی گونه‌ها بافت‌های تخصص یافته‌ای دارند که ممکن است مانند پلک عمل کنند. ثانیاً عدسی چشم ماهی الاستیسیته بسیار کمی دارد و مانند عدسی چشم ما انسان‌ها قدرت انعطاف ندارد و بنابراین نمی‌تواند نور را بر روی شبکیه متمرکز کند. (یکی از دلایل این که افراد بالای 40 سال برای خواندن نیاز به عینک پیدا می‌کنند این است که عدسی چشم انسان با گذشت زمان قدرت الاستیسیته خود را کم‌کم از دست می‌دهد و شباهت به عدسی چشم ماهی پیدا می‌کند). سازگاری ماهی‌ها با این عدسی‌های سخت به این ترتیب است که از عضلات خاصی برای حرکت عدسی به سمت داخل و خارج استفاده می‌کنند که به آنها این امکان را می‌دهد نور را بر روی شبکیه متمرکز کند.
 
بیماری‌های چشمی در ماهیان شایع است و آن به دلیل آناتومی چشم و فاکتورهای محیطی است. چشم‌های بزرگ بدون پلک‌های محافظت کننده آسیب‌پذیر می‌باشند. هنگامی که یک چشم آسیب می‌بیند آسیب‌های ثانویه مانند ویروس، باکتری‌ها، قارچ‌ها و انگل‌ها می‌توانند در چشم تکثیر پیدا کرده و باعث بدتر شدن و ضعف آن می‌شوند. در زیر از مشکلات معمول چشمی و چگونگی درمان یا پیش‌گیری از آنها آورده شده است:
* خراش قرنیه
قرنیه بسیار شفاف است و به طور محافظت کننده‌ای چشم را پوشانده است. در انسان‌ها نیز ساختار مشابهی وجود دارد. هنگامی که این غشای نازک دچار خراش، زخم یا بریدگی می‌شود یک «اولسر» ایجاد شده است. در برخی موقعیت‌ها این وضعیت می‌تواند بدتر شود. در موارد شدید حتی خود چشم می‌تواند دچار خراش و بریدگی شود. دامپزشک می‌تواند این مشکل را تشخیص دهد و با استفاده از رنگ‌آمیزی خاص قرنیه این مشکل را آشکار می‌کند. اگر قرنیه رنگ خود را به خود بگیرد احتمالاً زخمی وجود دارد. در اغلب موارد با دادن آنتی بیوتیک به طور مستقیم به چشم است و در برخی موارد بهبود خودبخودی صورت گیرد.
* ادم قرنیه
هنگامی که قرنیه دچار التهاب شود مایع زیادی تجمع پیدا می‌کند (آدم) و باعث می‌شود دید ماهی حالت ابری و تیره پیدا کند. در برخی موارد عفونت باکتریایی می‌تواند باعث این مشکل شود. دامپزشک می‌تواند این وضعیت را تشخیص دهد و به فکر اختلالات جدی چشم باشد. با آنتی بیوتیک مناسب و اقدامات محافظتی ماهی دچار به این بیماری زود تشخیص داده و درمان می‌شود.
* آب مروارید
آب مروارید به عدسی گفته می‌شود که تیره و غیر شفاف شده و نور را از خود عبور نمی‌دهد گرچه که بسیار نادر می‌باشد اما می‌تواند در ماهی‌ها اتفاق بیفتد. علل آن سوء تغذیه، ضربه و عوامل وراثتی می‌باشد. تهیه و تدارک یک رژیم غذایی مناسب که تازه هم باشد (غذاهای تجاری که کم‌تر از 6 ماه مانده باشد) می‌تواند به جلوگیری از آب مروارید کمک کند.
 
نمودار نشان انکسار نور..........
 
* بیرون زدگی چشم
که به عنوان بیماری «پاپ آی» هم شناخته می‌شود. این وضعیت بیشتر شباهت به یک سندرم دارد تا یک بیماری خاص. این وضعیت می‌تواند یک طرفه یا دو طرفه باشد. علل آن شامل عفونت سیستمیک، چشم ضعیف، اشباع بیش از حد (بیماری حباب‌های گاز) و ضربه باشد. دامپزشک می‌تواند با طرح‌های درمانی و تشخیص به بیمار کمک کند. متأسفانه اگر چشم به شدت تحت تأثیر قرار گرفته باشد ماهی دچار ضعف یا نقص بیماری دائمی یا حتی کوری چشم شود.
* از دست رفتگی حفره چشم
در برخی موارد کره چشم به شدت تخریب شده و ممکن است از حفره چشم بیرون بیفتد یا توسط بدن ماهی جذب شود. ماهی‌ها قدرت قابل توجهی برای ترمیم دارند، از آنجایی که هیچ بیماری وجود ندارد که مشکل ایجاد کند آنها می‌توانند به دفعات متعدد از این بیماری رهایی پیدا کرده و دوباره عود کند. هنگامی که چشم ماهی از دست می‌رود بافت اسکار حفره چشم را به سرعت پر می‌کند و در طی چند هفته حفره چشم با بافت جدید پُر می‌شود. بهترین راه برای جلوگیری از مشکلات چشمی در ماهیان این است که هر چه می‌توانید در مورد زندگی طبیعی و شرایط زندگی مناسب برای حیواناتتان اطلاعات کسب کنید. این اطلاعات شامل دانستن در مورد وضعیت تغذیه، شرایط آکواریوم یا استخر ماهی می‌باشد. اگر به مشکلات چشم در ماهیتان برخورد کردید با دامپزشک متخصص ماهیتان تماس بگیرید و هر چه سریعتر مراجعه کنید تا مشکل تشخیص داده شود و به طور موثری حل شود.